Een fiscale eenheid voor de btw betekent dat meerdere ondernemers voor de btw samen als één ondernemer worden gezien. Meestal gaat het om een moedermaatschappij met één of meer dochters, zoals een holding met een werkmaatschappij. Die eenheid ontstaat als de ondernemingen btw-ondernemer zijn, in Nederland gevestigd zijn en financieel, organisatorisch én economisch nauw met elkaar verweven zijn. Het gevolg: geen btw over onderlinge leveringen en diensten, één btw-aangifte en één btw-nummer, maar ook gezamenlijke aansprakelijkheid voor de btw-schuld. Hieronder leest u per voorwaarde waar u op let, wanneer een btw-eenheid geld oplevert en wat er in uw administratie verandert.
Kort samengevat
- Een btw-eenheid bundelt meerdere ondernemingen tot één btw-plichtige, met één aangifte en één btw-nummer.
- De drie eisen: financiële verwevenheid (onder meer meer dan 50% van aandelen en zeggenschap in dezelfde handen), organisatorische verwevenheid (gezamenlijke of ondergeschikte leiding) en economische verwevenheid (hetzelfde doel, dezelfde klanten of aanvullende activiteiten).
- Onderlinge prestaties gaan zonder btw en zonder factureringsplicht. Dat is vooral gunstig als een onderdeel btw-vrijgesteld werkt, zoals veel zorgpraktijken.
- Alle deelnemers zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de btw die de eenheid moet betalen.
- Een beschikking van de Belastingdienst geeft zekerheid. U kunt die zelf aanvragen, maar de Belastingdienst kan er ook zelf een afgeven.
Inhoudsopgave
- Wat een fiscale eenheid voor de btw precies is
- De voorwaarden voor een btw-eenheid
- Is een fiscale eenheid verplicht en hoe weet u of er een is?
- Wat er verandert in facturen, aangifte en aansprakelijkheid
- Voordelen: wanneer een btw-eenheid geld oplevert
- Zo regelt u een btw-eenheid zorgvuldig
- Budget versus realisatie binnen een groep
- Onze kijk op de fiscale eenheid voor de btw
- Uw groepsadministratie in vaste handen
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Wat een fiscale eenheid voor de btw precies is
Normaal is elke bv, stichting of andere onderneming een eigen btw-ondernemer. Verricht uw holding diensten voor uw werkmaatschappij, dan stuurt de holding een factuur met btw en doet elke vennootschap een eigen aangifte. Binnen een fiscale eenheid vervalt die scheiding voor de btw: de Belastingdienst behandelt de groep alsof het één onderneming is.
Dat heeft drie directe gevolgen:
- Interne prestaties zijn onzichtbaar voor de btw. Wat de onderdelen aan elkaar leveren of voor elkaar doen, valt buiten de heffing.
- Eén aangifte. De eenheid doet aangifte onder één omzetbelastingnummer, al kunnen de onderdelen op verzoek ook per onderdeel aangifte blijven doen.
- Eén schuld, gedeelde verantwoordelijkheid. De btw die de eenheid verschuldigd is, is een gezamenlijke verplichting van alle onderdelen.
Belangrijk om te weten: de fiscale eenheid voor de btw staat los van de fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting. Beide regelingen hebben eigen voorwaarden en een eigen procedure. Een groep kan dus wel een btw-eenheid vormen zonder vpb-eenheid, of andersom. Wilt u beide, dan beoordeelt u ze apart.
Naar buiten toe verandert er weinig. Klanten krijgen nog steeds een factuur met btw, de tarieven blijven gelijk en uw leveranciers rekenen u btw zoals altijd. Het verschil zit in wat er binnen de groep gebeurt en in wie de aangifte doet. Twijfelt u over de basis van die aangifte, dan helpt onze uitleg over de btw-aangifte zonder fouten.
De voorwaarden voor een btw-eenheid
De Belastingdienst noemt vier basiseisen: elke deelnemer is btw-ondernemer, is in Nederland gevestigd, en de ondernemingen zijn financieel, organisatorisch en economisch verweven. Alle drie de banden moeten er zijn. Eén sterke band compenseert geen ontbrekende.

Financiële verwevenheid
Hier draait het om eigendom en zeggenschap. Meer dan 50% van de aandelen en de stemrechten moet direct of indirect in dezelfde handen liggen. Bij een holding die 100% van de aandelen in de werkmaatschappij houdt, is dat meestal duidelijk. Lastiger wordt het als aandelen verdeeld zijn over familieleden, compagnons of meerdere holdings: dan telt wie werkelijk de meerderheid van zeggenschap heeft.
Begin daarom bij uw aandeelhoudersregister en eventuele aandeelhoudersovereenkomsten. Ontbreekt de financiële verwevenheid, dan is er geen btw-eenheid, hoe nauw de bv's verder ook samenwerken.
Voor een stichting, die geen aandelen heeft, geldt een eigen maatstaf. Volgens de Belastingdienst moet er dan financiële zeggenschap zijn die vergelijkbaar is met die van een meerderheidsaandeelhouder, plus de mogelijkheid om de financiële posities in de gewenste verhouding te brengen. Dat speelt bijvoorbeeld bij zorgorganisaties met een stichting en een of meer bv's.

Organisatorische verwevenheid
De ondernemingen staan onder gezamenlijke leiding, of de leiding van de een is ondergeschikt aan die van de ander. Denk aan dezelfde bestuurder in holding en werkmaatschappij, of een directie van de dochter die feitelijk de lijn van de moeder volgt.
De Hoge Raad gaf op 18 februari 2022 aanwijzingen over deze eis. Organisatorische verwevenheid kan ook bestaan bij nauwe banden in bestuur en leiding, waardoor partijen samen het bestuur en de leiding voeren. Bovendien moeten de financiële, organisatorische en economische banden in onderlinge samenhang worden beoordeeld, niet als drie losse vinkjes.
Economische verwevenheid
De ondernemingen streven hetzelfde economische doel na, bedienen een gemeenschappelijke klantenkring of hun activiteiten vullen elkaar aan. Voorbeelden uit de sectoren waarin wij werken:
- een tandartspraktijk-bv en een bv die de praktijkruimte en apparatuur beheert;
- een horecabedrijf met een aparte bv voor het personeel;
- een taxibedrijf waarbij één bv de voertuigen bezit en een andere de ritten uitvoert;
- een webwinkel met een aparte bv voor inkoop en logistiek.
Een holding die alleen aandelen houdt en zelf geen prestaties tegen vergoeding verricht, is doorgaans geen btw-ondernemer, en elke deelnemer moet dat wel zijn. Verricht de holding wel diensten tegen vergoeding, zoals management of verhuur, dan ligt dat anders.
Is een fiscale eenheid verplicht en hoe weet u of er een is?
Een btw-eenheid hangt af van de feiten: hoe uw groep is ingericht. Het is dus niet alleen een keuze op papier. Ondernemingen kunnen op verzoek een beschikking vragen voor registratie en zekerheid, en de Belastingdienst kan er ook uit eigen initiatief een afgeven als de groep aan de voorwaarden voldoet.
Of er bij u al een eenheid bestaat, ziet u zo:
- Zoek een beschikking. Heeft de Belastingdienst een beschikking fiscale eenheid omzetbelasting gestuurd, dan staat daarin welke onderdelen meedoen en vanaf wanneer.
- Kijk naar uw aangiftes. Doet één entiteit de aangifte voor de groep onder een eigen omzetbelastingnummer, dan is dat een sterk teken.
- Toets de drie banden zelf. Liggen meer dan 50% van aandelen en zeggenschap in dezelfde handen, is de leiding gedeeld en zijn de activiteiten verwant? Dan is het tijd om de situatie vast te laten leggen.
Verandert uw structuur, bijvoorbeeld doordat u aandelen verkoopt, een compagnon instapt of een nieuwe bv opricht, dan kan de eenheid veranderen of eindigen. Laat dat op tijd beoordelen en zorg dat de Belastingdienst de juiste samenstelling kent, zodat uw aangiftes kloppen.
Wat er verandert in facturen, aangifte en aansprakelijkheid
Onderlinge facturen
Binnen de eenheid mogen de onderdelen elkaar voor onderlinge leveringen en diensten geen btw in rekening brengen, en er geldt daarvoor geen factureringsplicht. Veel groepen maken toch interne nota's of journaalposten, zonder btw. Dat is verstandig voor de winstverdeling per bv, voor de vennootschapsbelasting en voor bank en aandeelhouders. Zet er alleen geen btw op en boek de interne vergoeding consequent zonder btw in alle onderdelen.
De btw-aangifte
De eenheid doet één aangifte, waarin de omzet en voorbelasting van alle onderdelen samenkomen. Dat scheelt aangiftes, maar vraagt wel dat de administraties van alle bv's op hetzelfde moment rond zijn. Eén onderdeel dat achterloopt, houdt de hele aangifte op. Hoe aangiftetijdvakken en correcties werken, leest u in onze gids over soorten btw-aangiftes.
Hoofdelijke aansprakelijkheid
Alle onderdelen zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de btw die de fiscale eenheid moet betalen. In gewone woorden: kan de ene bv haar deel niet betalen, dan kan de Belastingdienst het volledige bedrag bij een andere bv halen, ook bij uw holding met het opgebouwde vermogen. Volgens de SRA-advieswijzer geldt die aansprakelijkheid na afgifte van de beschikking. Neem dit mee als u vermogen bewust in een aparte bv houdt, en bespreek het met uw fiscalist voordat u een nieuw onderdeel laat aansluiten.
Voordelen: wanneer een btw-eenheid geld oplevert
De voordelen die het vaakst genoemd worden: geen btw over onderlinge prestaties, één aangifte en één btw-nummer. Het echte financiële voordeel ontstaat als btw binnen de groep anders niet volledig aftrekbaar zou zijn.
Zorgpraktijken met een holding of beheer-bv
Veel praktijken van fysiotherapeuten, tandartsen, mondhygiënisten en psychologen leveren zorg die vrijgesteld is van btw. Een vrijgestelde onderneming mag de btw op haar kosten niet aftrekken. Stuurt uw holding de praktijk-bv een managementvergoeding met btw, dan is die btw voor de praktijk een kostenpost die niet terugkomt.
Binnen een fiscale eenheid gaat die managementvergoeding zonder btw. SRA noemt dit een belangrijk voordeel, juist wanneer de afnemende onderneming btw-vrijgestelde prestaties verricht. Hetzelfde geldt voor verhuur van ruimte of apparatuur vanuit een beheer-bv aan de praktijk. Werkt u in de zorg, lees dan ook onze btw-tips voor zorgondernemers en de checklist btw-vrijstelling fysiotherapie.
Gemengde groepen en het gezamenlijke pro rata
Verricht de groep zowel belaste als vrijgestelde prestaties, dan wordt het pro rata voor algemene kosten op het niveau van de fiscale eenheid als geheel berekend, niet per deelnemer. Een groter aandeel belaste omzet elders in de groep kan zo het gezamenlijke pro rata verhogen, waardoor een deel van de algemene kosten aftrekbaar wordt.
Een vereenvoudigd rekenvoorbeeld, met verzonnen bedragen:
| Situatie | Belaste omzet | Vrijgestelde omzet | Pro rata algemene kosten | Aftrekbaar van € 5.000 btw op algemene kosten |
|---|---|---|---|---|
| Praktijk-bv alleen | € 0 | € 400.000 | 0% | € 0 |
| Fiscale eenheid met een belast verkopende bv | € 600.000 | € 400.000 | 60% | € 3.000 |
In dit voorbeeld komt er dus € 3.000 btw terug die zonder eenheid verloren was gegaan. De werkelijke uitkomst hangt af van welke kosten algemeen zijn en welke direct aan belaste of vrijgestelde omzet toe te rekenen zijn. Laat die toerekening daarom per kostensoort vastleggen.
Minder administratieve last
Eén aangifte en geen btw-facturen over en weer betekenen minder handelingen en minder kans op fouten, zoals een vergeten interne factuur of btw die bij de ene bv als af te dragen en bij de andere niet als voorbelasting is geboekt.
Zo regelt u een btw-eenheid zorgvuldig
Een goed ingerichte btw-eenheid levert rust op. Deze stappen helpen daarbij:
- Breng de structuur in kaart. Wie houdt welke aandelen, wie bestuurt welke bv en welke prestaties lopen tussen de onderdelen?
- Toets de drie banden in samenhang. Zoals de Hoge Raad aangeeft, kijkt u naar het geheel en niet naar losse eisen.
- Vraag een beschikking aan. Zo weet u zeker welke onderdelen meedoen en vanaf wanneer.
- Leg interne afspraken vast. Spreek af hoe de onderdelen de btw onderling verdelen. Dat is belangrijk vanwege de hoofdelijke aansprakelijkheid.
- Stem de administraties op elkaar af. Gelijke grootboekschema's en dezelfde afsluitdata maken de gezamenlijke aangifte eenvoudig.
- Toets opnieuw bij elke wijziging. Nieuwe bv, verkoop van aandelen of een andere bestuurder: laat telkens nagaan of de eenheid nog klopt.
Budget versus realisatie binnen een groep
Wie een btw-eenheid vormt, krijgt één btw-cijfer voor de hele groep. Voor sturing heeft u juist cijfers per onderdeel nodig. Daar komt budget versus realisatie in beeld: u zet per periode de begrote omzet en kosten naast de werkelijke cijfers en kijkt naar het verschil, in euro's en in procenten.
Dat is een heel andere toets dan de btw-toets voor een fiscale eenheid. De btw-toets is juridisch: zijn de ondernemingen financieel, organisatorisch en economisch verweven? Budget versus realisatie is bedrijfseconomisch: presteert elk onderdeel zoals gepland? Het een zegt niets over het ander. Een praktijk-bv kan binnen de eenheid prima passen en toch achterlopen op budget.
Toch helpen ze elkaar. Houdt u per bv een eigen begroting bij, met de interne vergoedingen zonder btw, dan ziet u direct wat de btw-eenheid per onderdeel oplevert. Zo onderbouwt u ook later, bij een wijziging in de structuur, of de eenheid nog voordelig is.
Onze kijk op de fiscale eenheid voor de btw
Wij zien de fiscale eenheid voor de btw vooral werken bij ondernemers met een holding en een of meer werkmaatschappijen, en in het bijzonder in de zorg. Een tandarts, fysiotherapeut of psycholoog met een managementvergoeding vanuit de holding betaalt zonder eenheid btw die nooit terugkomt. Met een goed ingerichte eenheid verdwijnt die kostenpost.
De winst zit wel in de uitvoering. Eén aangifte voor meerdere bv's vraagt dat elke administratie op tijd rond is en dat interne boekingen consequent zonder btw lopen. Daarom werken wij met Yuki en Exact Online, waarin we de onderdelen naast elkaar inzichtelijk maken. Als officieel Yuki-partner en gecertificeerd Exact Online-partner richten we de administratie zo in dat de gezamenlijke aangifte in één keer klopt.
Met een vaste boekhouder die uw hele groep kent, signaleert u ook op tijd wanneer een wijziging in aandelen of bestuur gevolgen heeft voor de eenheid. Zo combineert u het btw-voordeel met heldere cijfers per onderdeel en minder zorgen.
Smartzzp
Uw groepsadministratie in vaste handen
Heeft u een holding met een of meer werkmaatschappijen, of overweegt u een btw-eenheid? Smartzzp verzorgt de volledige boekhouding, de btw-aangiftes en de jaarrekeningen voor zzp'ers en mkb-ondernemers, met een vaste boekhouder en vaste maandprijzen. Onze pakketten lopen van SmartZZP Start vanaf € 80 per maand tot SmartZZP Pro vanaf € 225 per maand.

Bekijk onze pakketten en maandprijzen of lees meer over hoe wij uw belastingaangiftes verzorgen. Voor groepen met meerdere bv's is onze financiële administratie het startpunt, met fiscaal advies en managementinformatie waar u om vraagt.
Veelgestelde vragen
Is een fiscale eenheid voor de btw verplicht?
Een btw-eenheid volgt uit hoe uw groep feitelijk is ingericht. Voldoen de ondernemingen aan alle voorwaarden, dan kan de Belastingdienst uit eigen initiatief een beschikking afgeven. U kunt er ook zelf om vragen om zekerheid te krijgen over de samenstelling en de ingangsdatum.
Moet ik btw onderling factureren binnen een fiscale eenheid?
Nee. Onderdelen van een btw-eenheid brengen elkaar geen btw in rekening en hebben voor onderlinge prestaties geen factureringsplicht. Een interne nota zonder btw is wel handig voor de winstverdeling per bv en voor de vennootschapsbelasting.
Kan een eenmanszaak deel uitmaken van een btw-eenheid?
De eisen gaan over btw-ondernemers die in Nederland gevestigd zijn en financieel, organisatorisch en economisch verweven zijn. In de praktijk gaat het meestal om een moedermaatschappij met dochters. Of uw eenmanszaak met een bv daaraan voldoet, hangt af van de zeggenschap en de samenhang van de activiteiten; laat dat per situatie beoordelen.
Wie is aansprakelijk voor de btw binnen een fiscale eenheid?
Alle onderdelen zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de btw die de eenheid moet betalen. De Belastingdienst kan het hele bedrag dus bij elk onderdeel innen. Leg daarom intern vast hoe u de btw onderling verdeelt.
Bronnen
- Belastingdienst: Fiscale eenheid voor de btw
- Belastingdienst: Voorwaarden fiscale eenheid voor de btw
- Belastingdienst: Gevolgen fiscale eenheid voor de btw
- Hoge Raad: aanwijzingen over de vereiste verwevenheid voor een fiscale eenheid (2022)
- SRA: Advieswijzer Fiscale eenheid Vpb en btw 2026
- Rendement: Aandachtspunten fiscale eenheid voor de btw
