SmartzzpWebsite bezoeken →
← Terug naar blog

Btw over contante verkopen: zo regel je het in 2026

31 oktober 2026
Btw over contante verkopen: zo regel je het in 2026

Over een contante verkoop betaal je precies dezelfde btw als over een verkoop met pin, iDEAL of een betaalverzoek. De Belastingdienst maakt voor het tarief geen verschil tussen een briefje van twintig en een tikje met de pas: je rekent 21%, 9% of 0%, of de levering is vrijgesteld. Contant geld vraagt wel om meer discipline in je administratie. Een pinbetaling laat vanzelf een spoor achter op je bankafschrift, maar contant geld bestaat voor de fiscus pas als jij het vastlegt. In dit artikel lees je welk tarief je rekent, wanneer je een bon of factuur moet geven, hoe je kasgeld goed boekt en aangeeft, en wat het verbod op contante betalingen vanaf € 3.000 voor jou betekent.

Smartzzp
Houd je kas en btw op orde
Smart ZZP verzorgt je boekhouding en btw-aangiftes, zodat je contante omzet helder in je administratie staat.
Bekijk de dienstverlening

Kort samengevat

  • Contant of elektronisch betaald maakt voor de btw niet uit: het tarief hangt af van wat je verkoopt, niet van hoe de klant betaalt.
  • Aan particulieren hoef je in beginsel geen factuur te geven, aan zakelijke klanten meestal wel. Voor horeca en taxi gelden lichtere factuurregels.
  • Leg elke dag je contante omzet vast, gesplitst per btw-tarief, en laat je kasboek aansluiten op de kas en je afstortingen op de bank.
  • Met het kasstelsel geef je btw aan op het moment dat het geld binnenkomt; het factuurstelsel kijkt naar de factuurdatum.
  • Goederen van € 3.000 of meer mag je als ondernemer niet contant verkopen. Aan de btw zelf verandert die grens niets.

Inhoudsopgave

Contant betaald: dezelfde btw als met pin

De btw volgt de levering of de dienst, niet het betaalmiddel. Verkoop je een tafel voor € 242 inclusief btw, dan zit daar € 42 btw in, of de klant nu contant afrekent of pint. Het enige wat verandert is het bewijs: bij pin heb je een transactie van je betaalprovider en een bijschrijving op je rekening, bij contant geld alleen je kassa, je bon en je kasboek.

Er is één situatie waarin contant betalen wel direct invloed heeft op de btw: de korting voor contante betaling. Dat is een korting die je geeft als een klant direct of binnen een korte termijn betaalt, bijvoorbeeld 2% bij betaling binnen acht dagen. Volgens het Uitvoeringsbesluit omzetbelasting 1968 mag je zo'n korting buiten de maatstaf van heffing laten, op voorwaarde dat je de korting op de factuur in mindering brengt op het bedrag dat je in rekening brengt. Je rekent dan btw over het bedrag na korting.

Een voorbeeld. Je factureert € 1.000 exclusief btw en biedt 2% korting bij betaling binnen acht dagen. Staat de korting op de factuur en trek je die daar af, dan bereken je de btw over € 980: dat is € 205,80 bij 21%. Betaalt de klant te laat en vervalt de korting, dan heb je de korting achteraf niet gegeven en ligt het voor de hand dat je alsnog btw verschuldigd bent over het volle bedrag. Hoe je dat verwerkt, met een aanvullende factuur of door de factuur anders op te stellen, hangt af van hoe je je facturen inricht. Werk je vaak met betalingskortingen, spreek dan één vaste werkwijze af met je boekhouder, zodat je facturen en je aangifte op elkaar aansluiten.

Voor de gewone kassaverkoop aan de toonbank speelt dit niet: daar betaalt de klant meteen en is de prijs op de bon de prijs waarover je btw afdraagt.

Welk btw-tarief reken je over een contante verkoop?

Het tarief hangt af van het product of de dienst. De Belastingdienst noemt 21% het algemene tarief; voor sommige goederen en diensten geldt 9% of 0%, en sommige prestaties zijn vrijgesteld. Over de meeste goederen reken je 21% btw.

In de praktijk werken veel ondernemers met contant geld met prijzen inclusief btw. Dan reken je terug:

Prijs inclusief btwTariefRekensomBtw-bedragOmzet exclusief btw
€ 12,1021%12,10 × 21/121€ 2,10€ 10,00
€ 10,909%10,90 × 9/109€ 0,90€ 10,00
€ 50,0021%50,00 × 21/121€ 8,68€ 41,32
€ 50,009%50,00 × 9/109€ 4,13€ 45,87

Verkoop je producten met verschillende tarieven, zoals een café dat eten en alcoholische drank verkoopt of een winkel met een gemengd assortiment, dan moet je de omzet per tarief kunnen splitsen. De Belastingdienst wijst erop dat de meeste afrekensystemen, zoals kassasystemen, verkopen automatisch naar tarief splitsen. Dat werkt alleen als elk artikel in je kassa het juiste tarief heeft gekregen. Eén verkeerd ingestelde knop kan een jaar lang de verkeerde btw opleveren. In onze blog over je kassasysteem goed instellen voor horeca-btw lees je waar het in de praktijk misgaat.

Bon, kwitantie of factuur?

Ook hier maakt contant betalen niet uit. De vraag is aan wie je verkoopt.

Aan particulieren hoef je als ondernemer in beginsel geen factuur uit te reiken, behalve in een aantal situaties die de Belastingdienst op die pagina noemt. Een kassabon is voor de consument dan het bewijs van aankoop, en voor jou een onderdeel van je omzetregistratie.

Aan ondernemers stuur je normaal gesproken wel een factuur, ook als de klant ter plekke contant betaalt. Je zakelijke klant heeft die factuur nodig om de btw af te trekken. Een eenvoudige kwitantie of kassabon telt alleen als factuur als die aan alle factuureisen voldoet, dus met onder meer je btw-id, de gegevens van de afnemer, een factuurnummer en het btw-bedrag per tarief.

Horeca, taxi en openbaar vervoer hebben een uitzondering. Ondernemers in deze sectoren hoeven volgens de Belastingdienst geen facturen te maken die aan alle eisen voldoen. Een zakelijke gast die contant afrekent, krijgt dus gewoon een bon. Voor taxiondernemers met veel contante ritten is de rest van de btw-aangifte nog een verhaal apart; daarover schreven we de gids voor btw-aangifte in het personenvervoer.

Ook als je geen factuur hoeft te geven: bewaar een kopie of het kassajournaal van elke verkoop. Dat is je bewijs bij een controle.

Bon, kwitantie of factuur?

Contante omzet verwerken in je administratie

Bij contant geld moet je administratie zelf laten zien dat alle omzet is geboekt. De Belastingdienst kan pinomzet controleren via de bank, maar bij contante omzet kijkt een controleur of je kas, je kassasysteem en je bank op elkaar aansluiten. Deze werkwijze houdt dat sluitend.

1. Registreer elke verkoop op het moment zelf

Sla elke verkoop aan in je kassasysteem, ook als het een klein bedrag is of een vaste klant. Heb je geen kassa, bijvoorbeeld als fotograaf op een markt of als zzp'er die af en toe contant wordt betaald, schrijf de verkoop dan direct op met datum, omschrijving, bedrag en tarief, en geef een genummerde bon.

2. Maak elke dag een dagstaat

Tel aan het eind van de dag de kas. Noteer het beginsaldo, de contante ontvangsten, eventuele contante uitgaven en het eindsaldo. Draai uit je kassa de dagomzet, gesplitst naar 21%, 9% en 0%. Het verschil tussen geteld geld en de kassa-omzet noteer je als kasverschil, met een korte verklaring als je die hebt.

3. Houd een kasboek bij

Het kasboek is het overzicht van alles wat in en uit je kas gaat. Veel kleinere ondernemers houden geen afzonderlijke in- en verkoopadministratie bij en voeren een geldadministratie met een kas-, bank- of giroboek. Dat mag, mits het kasboek volledig is. Let op één regel: je kas kan nooit negatief staan. Een negatief kassaldo betekent vrijwel altijd dat er omzet ontbreekt of een privé-opname niet is geboekt, en dat is precies waar een controleur naar zoekt.

4. Boek afstortingen als overboeking, niet als omzet

Breng je contant geld naar de bank, dan is dat geen nieuwe omzet. Je boekt het als overboeking van kas naar bank. Ondernemers die het geld op de bankrekening nog eens als omzet boeken, betalen dubbel btw. Wie het helemaal vergeet, mist omzet. Bewaar het afstortbewijs bij de dagstaat.

5. Scheid zakelijk en privé

Neem je contant geld uit de kas voor privé, boek het dan als privé-opname. Betaal je een zakelijke uitgave contant uit de kas, bewaar dan de bon: die heb je nodig om de voorbelasting af te trekken.

6. Bewaar de gegevens

Bewaar kassajournaals, dagstaten, bonnen en afstortbewijzen bij je administratie. Met een digitaal boekhoudpakket kun je de dagomzet per tarief rechtstreeks inlezen of importeren, zodat je niet met de hand hoeft over te typen.

Kasstelsel of factuurstelsel: wat is het verschil?

Een contante verkoop en het kasstelsel klinken hetzelfde, maar het zijn twee verschillende dingen. Een contante verkoop gaat over hoe de klant betaalt. Het kasstelsel gaat over het moment waarop je de btw aangeeft.

Onder het factuurstelsel, de hoofdregel, geef je btw aan in het tijdvak waarin je de factuur uitreikt, ook als de klant nog niet heeft betaald. Onder het kasstelsel bereken je btw over de inkomsten die in het aangiftetijdvak op je bankrekening zijn bijgeschreven of in je kas zijn ontvangen. Ondernemers met een geldadministratie mogen bij een vaste gedragslijn ook de btw op inkopen aftrekken in het latere tijdvak waarin ze betalen. Verkoop je goederen met verschillende tarieven, dan kent het kasstelsel volgens de Belastingdienst drie forfaitaire berekeningsmethoden om de omzet over de tarieven te verdelen.

Niet iedereen mag het kasstelsel kiezen; het is bedoeld voor bepaalde groepen ondernemers die vooral aan particulieren verkopen. Voor een winkel of een horecazaak waar klanten direct afrekenen, maakt het verschil in de praktijk weinig uit: factuurmoment en betaling vallen samen. Het verschil wordt groot zodra je ook op rekening levert. In ons artikel over kasstelsel versus factuurstelsel zetten we de voorwaarden en voor- en nadelen op een rij.

Kasstelsel of factuurstelsel: wat is het verschil?

De btw over contante verkopen aangeven

In de btw-aangifte zie je niet terug hoe je klanten betaalden. Contante en elektronische omzet komen samen in de rubrieken voor het betreffende tarief. Je telt dus per tijdvak je dagstaten op, per tarief, en tel daar je pin-, iDEAL- en factuuromzet bij.

De btw-aangifte moet je digitaal indienen. Een praktische controle voor je indient:

  1. Tel de omzet uit je dagstaten of kassa-uitdraaien op en vergelijk die met de omzet in je boekhouding.
  2. Controleer of de afstortingen op de bank overeenkomen met de contante omzet min wat er nog in kas zit en min contante uitgaven.
  3. Kijk of het kassaldo op elke dag positief is.
  4. Controleer de verdeling over de tarieven: een plotselinge verschuiving tussen 21% en 9% wijst vaak op een kassa-instelling die is veranderd.
  5. Trek de btw af op inkopen waarvoor je een geldige bon of factuur hebt, ook als je die contant hebt betaald.

Wil je weten welke aangiften er nog meer op je pad komen, lees dan onze complete gids over soorten btw-aangiftes. Voor het invullen zelf staat alles stap voor stap in btw-aangifte uitgelegd.

De grens van € 3.000 en je recht om contant te weigeren

In Nederland geldt een verbod op contante betalingen vanaf € 3.000 voor goederen. Het verbod geldt voor alle ondernemers die goederen kopen of verkopen en is bedoeld om witwassen moeilijker te maken. Verkoop je als juwelier, autohandelaar of meubelzaak een product van € 3.000 of meer, dan laat je de klant elektronisch betalen. Dat geldt ook als de klant aandringt.

Voor de btw verandert de grens niets. Een verkoop van € 3.500 heeft hetzelfde tarief en dezelfde aangifte, of hij nu per bank of, tegen de regels in, contant wordt betaald. De grens is een regel uit de witwaswetgeving, geen btw-regel. Overtreed je hem, dan los je dat niet op met een correcte btw-aangifte.

Daarnaast mag je zelf kiezen of je contant geld aanneemt. De huidige wet verplicht niemand om wettige betaalmiddelen te accepteren: een winkelier mag contant geld weigeren, maar moet dat duidelijk laten weten, bijvoorbeeld met een bordje bij de ingang of de kassa. De overheid vindt het tegelijk belangrijk dat contant geld bereikbaar, beschikbaar en betaalbaar blijft en heeft daarvoor de Wet chartaal betalingsverkeer bij de Tweede Kamer ingediend. Houd die wet in de gaten als je overweegt om volledig pinnen in te voeren.

Waar het in de praktijk per sector misgaat

Horeca. De combinatie van tarieven is het grootste risico. Eten en alcoholvrije drank, alcohol, en soms verkoop om mee te nemen: elk artikel moet het juiste tarief hebben in de kassa. Bij fooien in contanten is het belangrijk om vast te leggen wat omzet is en wat niet.

Taxi en personenvervoer. Contante ritten worden soms niet in de taxameter of rittenregistratie vastgelegd, of de chauffeur houdt kas en privégeld door elkaar. Registreer elke rit en stort contant geld regelmatig af.

Detailhandel en e-commerce met afhaalpunt. Retouren en contante terugbetalingen moet je als negatieve omzet boeken, met de originele bon erbij. Anders lijkt het alsof er geld uit de kas verdwijnt.

Zorg, fysiotherapie en tandheelkunde. Sommige prestaties zijn vrijgesteld, andere niet, zoals de verkoop van producten aan de balie. Een contante betaling voor een tube tandpasta of een brace aan de balie hoort dan in een ander vakje dan de behandeling.

Fotografen en creatieve zzp'ers. Een contante betaling na een shoot of op een markt wordt makkelijk vergeten. Geef ook hier een genummerde bon en noteer de verkoop dezelfde dag.

Ons perspectief: contant geld is geen probleem, een rommelige kas wel

We werken sinds 2014 voor zzp'ers en mkb-ondernemers in sectoren waar contant geld nog gewoon is: horeca, retail, taxi en zorg. Onze ervaring is dat de btw over contante verkopen zelden misgaat op de regels. Het tarief is meestal duidelijk en de aangifte is digitaal zo ingevuld. Het gaat mis op het tussenstuk: een dagstaat die drie dagen later wordt ingevuld, een afstorting die als omzet wordt geboekt, een kassaknop met het verkeerde tarief, een privé-opname die nergens staat.

Daarom kijken we bij nieuwe klanten met contante omzet eerst naar de route van het geld: van de kassa, via de kas en de bank, naar de boekhouding. Als die route één keer goed staat, koppelen we de omzetgegevens aan Yuki of Exact Online en zie je per dag wat je hebt verdiend, per tarief. Een vaste boekhouder die je kassa kent, ziet afwijkingen sneller dan een controleur van de Belastingdienst. Dat is precies de bedoeling.

— Smartzzp

Je contante omzet en btw uitbesteden

Wil je niet elk kwartaal dagstaten optellen en kasverschillen uitzoeken, dan nemen we je boekhouding en btw-aangiften volledig over. Je krijgt een vaste boekhouder, werkt in Yuki of Exact Online en ziet je cijfers realtime in de app of het dashboard. We werken met vaste maandprijzen zonder verrassingen.

Smartzzp

Onze pakketten beginnen bij SmartZZP Start vanaf € 80 per maand, met daarboven SmartZZP Groei vanaf € 125, SmartZZP Plus vanaf € 175 en SmartZZP Pro vanaf € 225 per maand. Bekijk welk pakket bij je zaak past op onze pakketten voor zzp en mkb, of lees wat we doen voor je belastingaangiftes.

Veelgestelde vragen

Moet ik over contant ontvangen geld minder btw betalen?

Nee. Het btw-tarief hangt af van het product of de dienst, niet van het betaalmiddel. Alleen een korting voor contante betaling die op de factuur in mindering is gebracht, verlaagt de grondslag waarover je btw berekent.

Moet ik een factuur geven als een zakelijke klant contant betaalt?

Meestal wel, want zakelijke klanten hebben een factuur nodig om btw af te trekken. Ondernemers in de horeca, het taxivervoer en het openbaar vervoer hoeven geen factuur te maken die aan alle eisen voldoet. Een kassabon telt alleen als factuur als die aan alle factuureisen voldoet.

Hoe boek ik contant geld dat ik naar de bank breng?

Als overboeking van kas naar bank, niet als omzet. De omzet heb je al geboekt via je kassa of dagstaat. Wie de bijschrijving op de bank nog eens als omzet boekt, betaalt dubbel btw.

Mag ik contant geld weigeren in mijn winkel of zaak?

Ja. Niemand is wettelijk verplicht wettige betaalmiddelen te accepteren, maar je moet duidelijk laten zien dat je geen contant geld aanneemt. Voor goederen van € 3.000 of meer mag je als ondernemer zelfs geen contante betaling aannemen.

Moet ik het kasstelsel gebruiken als veel klanten contant betalen?

Niet per se. Bij directe afrekening aan de kassa vallen verkoop en betaling samen, dus het verschil met het factuurstelsel is klein. Het kasstelsel is bovendien niet voor iedereen toegestaan; laat je boekhouder beoordelen of je ervoor in aanmerking komt.

Bronnen

Aanbevelingen