← Terug naar blog

Overwerktoeslag berekenen: formule, voorbeelden en belasting

16 november 2026
Overwerktoeslag berekenen: formule, voorbeelden en belasting

Overwerktoeslag bereken je met één formule: aantal overuren × uurloon × toeslagpercentage. Het lastige zit niet in de som, maar in wat je erin stopt: welk percentage jouw cao of arbeidsovereenkomst voorschrijft, of dat percentage het gewone uur al bevat, hoe je een maandloon omrekent naar een uurloon en hoe de loonheffingen over het extra loon uitpakken. Een fout in één van die stappen zie je pas terug bij een boze medewerker of een correctie van de Belastingdienst. Hieronder lees je per stap hoe je het goed doet, met rekenvoorbeelden voor de praktijk, de horecazaak en de winkel, en waar een salarisadministratie die dit elke maand doet je het werk uit handen neemt.

Smartzzp
smartzzp.nl
Houd grip op je loonadministratie
Smartzzp verzorgt loonadministratie en personeelszaken voor ondernemers, met persoonlijke begeleiding en een efficiënte digitale werkwijze.
Bezoeken

Kort samengevat

  • De basisformule is uren × uurloon × percentage: 10 overuren tegen 150% bij een uurloon van € 15,00 is € 225,00 bruto.
  • Er is geen algemeen wettelijk recht op overwerktoeslag. Het percentage komt uit de cao, de arbeidsovereenkomst of het bedrijfsreglement.
  • Controleer altijd of het percentage het gewone uur bevat (150%) of alleen de toeslag is (50%). Dat verschil is de meest gemaakte rekenfout.
  • Uitbetaald overwerk is loon: je houdt er loonheffingen op in, vaak via de tabel voor bijzondere beloningen.
  • Bij een min-maxcontract tellen uren tussen minimum en maximum als gewone oproepuren, niet automatisch als overwerk.

Inhoudsopgave

Wanneer betaal je overwerktoeslag?

Veel ondernemers gaan ervan uit dat de wet een vaste toeslag voorschrijft voor extra uren, avonden of weekenden. Dat is niet zo. De Rijksoverheid is daar duidelijk over: er bestaat geen algemeen wettelijk recht op extra loon voor werk in de nacht, het weekend of op feestdagen. Of je toeslag betaalt en hoeveel, staat in een van deze drie documenten:

  1. De cao. Een cao is een collectieve arbeidsovereenkomst: afspraken over loon en werktijden die werkgevers en vakbonden per sector maken. Valt jouw bedrijf onder een cao, dan gaan die regels voor.
  2. De arbeidsovereenkomst. Geen cao? Dan geldt wat je met de medewerker hebt afgesproken in het contract.
  3. Het bedrijfsreglement of personeelshandboek. Een vaste regeling die voor al je medewerkers geldt.

Staat er in geen van drieën iets over overwerk, dan betaal je gewerkte extra uren in elk geval tegen het normale uurloon. Een toeslag is dan geen plicht, maar wel een afspraak die je bewust kunt maken.

Hoe cao-percentages eruitzien

Cao's werken vaak met een trapje: hoe later of ongebruikelijker het uur, hoe hoger de toeslag. Een officiële regeling uit de Staatscourant van 2026 laat zien hoe zo'n trapje eruitziet:

Moment van overwerkToeslag in deze regeling
Eerste drie overuren per dag, doordeweeks25%
Volgende overuren doordeweeks50%
Zondag100%
Feestdag150%

Dezelfde regeling sluit functiegroep 9 en hoger uit van overwerktoeslag, en functiegroep 8 krijgt alleen toeslag voor werk op feestdagen. Dat is een patroon dat je in veel cao's terugziet: hogere functies krijgen een salaris waarin extra inzet al is verdisconteerd. Deze percentages gelden alleen binnen die specifieke cao. Voor jouw tandartspraktijk, restaurant of webshop zoek je de cao die op jouw bedrijf van toepassing is en lees je het hoofdstuk over arbeidsduur en overwerk.

Wat telt als overuur?

Een overuur is een uur boven de afgesproken arbeidsduur. Werkt een medewerker 32 uur per week volgens contract, dan is uur 33 meestal een meeruur en geen overuur. Veel cao's maken dat onderscheid bewust: meeruren (tot de normale voltijdsweek van de sector) worden tegen het gewone uurloon betaald, overuren (boven die voltijdsweek of boven het dagrooster) krijgen toeslag. Bij parttimers in de zorg en de detailhandel is dit verschil vaak het grootste deel van de discussie. Lees in je cao dus eerst welke grens geldt: per dag, per week of per roosterperiode.

De formule voor overwerktoeslag

Het rekenwerk zelf is eenvoudig: de looncomponent voor overwerk is aantal uren × uurloon × percentage. Een voorbeeld: 10 overuren tegen 150% bij een uurloon van € 15,00 levert € 225,00 bruto op.

Let op wat die 150% betekent. Het is het gewone uur (100%) plus een toeslag van 50%. Zegt je cao "50% toeslag", dan zijn er twee manieren om te rekenen, die op hetzelfde uitkomen:

  • Alles in één regel: 10 × € 15,00 × 150% = € 225,00
  • Uur en toeslag apart: 10 × € 15,00 × 100% = € 150,00 voor de uren, plus 10 × € 15,00 × 50% = € 75,00 toeslag, samen € 225,00

Het gaat mis als je de twee methodes door elkaar haalt. Wie "50%" leest en alleen € 75,00 uitbetaalt, vergeet de uren zelf. Wie 150% rekent en daarna nog eens het gewone uurloon over dezelfde uren betaalt, betaalt dubbel. Op een loonstrook is het daarom netjes om uren en toeslag als twee aparte regels te tonen: de medewerker ziet direct wat hij krijgt en jij kunt het later controleren.

Van maandloon naar uurloon

Bij medewerkers met een uurloon is de basis duidelijk. Bij een vast maandsalaris moet je eerst een uurloon afleiden. Een veelgebruikte methode:

maandloon × 3 ÷ 13 ÷ contracturen per week = uurloon

Een jaar heeft 52 weken, dus 13 weken per kwartaal en gemiddeld 13/3 week per maand. Een voorbeeld: een mondhygiënist verdient € 3.400 bruto per maand bij 36 uur per week. Dat geeft € 3.400 × 3 ÷ 13 = € 784,62 per week, gedeeld door 36 uur is € 21,79 per uur.

Sommige cao's schrijven een eigen deler voor, bijvoorbeeld een vast percentage van het maandloon per uur. Staat die in jouw cao, dan gebruik je die en niet de methode hierboven. Een paar cent verschil per uur lijkt klein, maar over een jaar overwerk voor een heel team telt het op, en een medewerker die narekent, gebruikt de cao.

Stappenplan: overwerktoeslag berekenen

Vijf stappen voor berekening van overwerktoeslag

Stap 1: Leg de gewerkte uren vast

Zonder betrouwbare urenregistratie kun je niets berekenen. Noteer per medewerker per dag de begin- en eindtijd en de pauzes. Waar het misgaat: uren die op een briefje of in een groepsapp staan, verdwijnen of worden later betwist. Een vast urenoverzicht per periode voorkomt dat.

Stap 2: Bepaal welke uren overuren zijn

Trek de afgesproken arbeidsduur af van de gewerkte uren, per dag of per week, afhankelijk van je cao. Waar het misgaat: meeruren van een parttimer worden als overuren betaald, of andersom.

Stap 3: Kies per uur het juiste percentage

Deel de overuren in naar het moment: doordeweeks, avond, zondag, feestdag. Bij een trapje zoals in de tabel hierboven krijgen de eerste uren een ander percentage dan de latere. Waar het misgaat: alle uren op één percentage zetten, of vergeten dat een functiegroep is uitgesloten.

Stap 4: Reken uit en zet het op de loonstrook

Pas de formule toe per categorie en tel op. Verwerk het bedrag in de loonrun van de juiste periode. Met onze salarisadministratie nemen wij deze loonverwerking van je over, zodat jij de berekening niet zelf hoeft te maken.

Stap 5: Houd loonheffingen in en betaal af

Uitbetaald overwerk is loon. Je houdt er loonbelasting en premies op in en draagt die af via de loonaangifte. Hoe dat werkt, lees je verderop.

Smartzzp, Witbolstraat 46, 1032 LD Amsterdam
Smartzzp
Bespreek je loonadministratie persoonlijk
Bij Smartzzp kun je terecht voor loonadministratie en personeelszaken, met persoonlijke begeleiding voor jouw onderneming.
Smartzzp
Witbolstraat 46, 1032 LD Amsterdam
Bekijk de route

Rekenvoorbeelden uit de praktijk

De voorbeelden hieronder gaan uit van een cao met dezelfde opbouw als de Staatscourant-regeling: 25% en 50% doordeweeks, 100% op zondag, 150% op een feestdag, telkens bovenop het gewone uur. De bedragen zijn bruto en bedoeld om de rekenmethode te laten zien.

SituatieBerekeningBruto
Kok, € 16,00 per uur, 5 overuren op dinsdag3 × € 16,00 × 125% + 2 × € 16,00 × 150%€ 108,00
Verkoper, € 15,00 per uur, 4 uur extra op zondag4 × € 15,00 × 200%€ 120,00
Mondhygiënist, € 21,79 per uur, 3 uur op een feestdag3 × € 21,79 × 250%€ 163,43
Fysiotherapeut, € 24,00 per uur, 2 overuren doordeweeks2 × € 24,00 × 125%€ 60,00

Bij de kok zie je het trapje: de eerste drie overuren kosten € 60,00 (3 × € 16,00 × 1,25) en de volgende twee € 48,00 (2 × € 16,00 × 1,5). Bij de mondhygiënist komt het uurloon uit het maandloon-voorbeeld hierboven.

Vergeet niet dat dit alleen het brutoloon is. Als werkgever betaal je over het extra loon ook werkgeverspremies. Wat een overuur je werkelijk kost, reken je uit zoals in ons artikel over werkgeverslasten berekenen, inclusief de werkgeversheffing Zvw.

Rekenvoorbeelden uit de praktijk

Uitbetalen of compenseren in vrije tijd

Overwerk hoeft niet altijd in geld vergoed te worden. In de Staatscourant-regeling is het uitgangspunt zelfs dat overuren en toeslag in vrije tijd worden opgenomen; werkgever en werknemer kunnen samen kiezen voor uitbetaling in de volgende betalingsperiode. Veel cao's kennen een vergelijkbare keuze.

Wat dit in de praktijk betekent:

  • Tijd voor tijd: de medewerker bouwt een saldo op, inclusief de toeslag. Bij 4 overuren tegen 25% toeslag is dat 5 uur vrij. Houd dat saldo per medewerker bij, want bij uitdiensttreding moet het meestal alsnog worden uitbetaald.
  • Uitbetalen: het bedrag gaat mee in de eerstvolgende loonrun. Leg de keuze schriftelijk vast, zodat er later geen discussie ontstaat over welke uren al vergoed zijn.

In drukke sectoren zoals horeca en personenvervoer loopt een tijd-voor-tijd-saldo snel op. Een saldo dat nergens staat bijgehouden, wordt aan het einde van het jaar een onverwachte kostenpost.

Overuren uitbetalen: belasting en loonheffing

Uitbetaald overwerk is gewoon loon. Je houdt er loonheffingen op in: loonbelasting en premie volksverzekeringen voor de werknemer, plus de werknemersverzekeringen en de werkgeversheffing Zvw die jij als werkgever betaalt. Wat precies onder die verzamelterm valt, leggen we uit in de definitie van loonheffingen.

Voor de berekening maakt het uit hoe je betaalt:

  • Overwerk dat elke periode meeloopt in het loon wordt belast met de gewone loonbelastingtabel, samen met het vaste loon.
  • Overwerk dat je als los bedrag uitbetaalt, bijvoorbeeld een opgespaard saldo, wordt in de regel belast als bijzondere beloning, met het tarief uit de tabel voor bijzondere beloningen. Dat percentage hangt af van het jaarloon van de medewerker.

Medewerkers schrikken vaak van het nettobedrag van uitbetaalde overuren. Dat komt doordat het extra loon in hun hoogste schijf valt en de heffingskortingen al over het vaste loon zijn verrekend. Bovendien kan een hoger inkomen gevolgen hebben voor toeslagen als huurtoeslag. Leg dat vooraf uit, dan voorkom je teleurstelling op de loonstrook. Twijfelt een medewerker over gevolgen voor zijn eigen toeslagen, dan is de Belastingdienst het aanspreekpunt.

Geef je naast overwerk ook vergoedingen, zoals reiskosten bij late diensten of een maaltijd bij overwerk? Die vallen onder andere regels. Lees daarvoor ons artikel over onkostenvergoeding voor werknemers en de werkkostenregeling.

Min-maxcontract: wanneer zijn extra uren overwerk?

Veel horecazaken, winkels en taxibedrijven werken met oproepkrachten op een min-maxcontract. Zo'n contract bevat een minimum aantal garantie-uren en een maximum aantal oproepuren per week, maand of jaar. De garantie-uren betaal je altijd, ook als je de medewerker niet oproept. Uren tussen minimum en maximum betaal je als ze gewerkt worden.

Die uren tussen minimum en maximum zijn dus geen overwerk. Ze vallen binnen het contract en worden tegen het gewone uurloon betaald, tenzij je cao iets anders zegt. Pas uren boven het maximum, of boven de grens die je cao voor overwerk hanteert, komen in aanmerking voor toeslag.

Andere regels die bij oproepkrachten meetellen:

  • Minimaal drie uur loon per oproep, ook als de medewerker maar één uur werkt.
  • Oproepen minstens vier dagen vooraf, schriftelijk of elektronisch. Een cao kan die termijn verkorten. Zeg je binnen die termijn af of verander je de tijden, dan heeft de oproepkracht recht op loon over de opgeroepen uren.

Er komt bovendien een wijziging aan. Volgens Ondernemersplein gaat de Wet meer zekerheid flexwerkers in op 1 januari 2028. Het nulurencontract is dan niet meer toegestaan en komt er een bandbreedtecontract waarin het maximum hooguit 30% boven het minimum ligt, bijvoorbeeld minimaal 10 en maximaal 13 uur. Voor jongeren, scholieren, studenten en AOW-gerechtigden gelden uitzonderingen. Werk je nu met ruime min-maxafspraken, dan is het verstandig je contracten op tijd te herzien. Meer over de huidige regels lees je in ons artikel over regels voor oproepkrachten.

Ons perspectief: overwerk is loonadministratie, geen rekensom

De formule voor overwerktoeslag past op een bierviltje. Toch is dit een onderwerp waar ondernemers in de zorg, de horeca en de detailhandel elke maand tijd in steken. Het rekenen is niet het probleem: het gaat om de cao die je moet lezen, de grens tussen meeruren en overuren, het saldo tijd voor tijd dat bijgehouden moet worden en de loonheffingen die er per situatie anders uitzien.

Wij vinden dat een praktijkhouder of restauranteigenaar daar niet zelf mee bezig hoeft te zijn. Met onze salarisadministratie nemen wij de loonverwerking van je over. Met een vaste boekhouder die je sector kent, weet je wie je belt als een medewerker vraagt hoe zijn overuren zijn berekend.

Omdat we werken met Yuki en Exact Online, als officieel partner van Yuki en gecertificeerd Exact Online-partner, heb je via app en dashboard direct inzicht in wat je personeel kost. Zo zie je ook in drukke maanden wat het overwerk met je cijfers doet, in plaats van dat pas bij de jaarrekening te ontdekken.

Smartzzp

Salarisadministratie die overwerk meeneemt

Heb je personeel en wil je dat overwerk, toeslagen en loonheffingen elke maand kloppen zonder dat jij de cao hoeft door te spitten? Smart ZZP verzorgt sinds 2014 de administratie voor zzp'ers en mkb-ondernemers vanuit Amsterdam en Haarlem, met vaste maandprijzen en een persoonlijke boekhouder.

Smartzzp

Onze abonnementen beginnen bij SmartZZP Start vanaf € 80 per maand, met daarnaast Groei vanaf € 125, Plus vanaf € 175 en Pro vanaf € 225 per maand. Voor de salarisadministratie rekenen we een toeslag per loonstrook. Bekijk welk pakket bij jouw onderneming past.

Veelgestelde vragen

Is overwerktoeslag wettelijk verplicht?

Nee. Er is geen algemene wettelijke plicht om een toeslag te betalen voor overwerk, nacht-, weekend- of feestdagwerk. Of je toeslag betaalt, staat in de cao, de arbeidsovereenkomst of het bedrijfsreglement. Gewerkte uren betaal je altijd.

Hoe reken ik 150% overwerk uit?

Vermenigvuldig het aantal overuren met het uurloon en met 1,5. Bij 10 uur en € 15,00 per uur is dat € 225,00 bruto. Die 150% bevat het gewone uur, dus je betaalt die uren niet nog eens apart.

Waarom houd ik zo weinig over van uitbetaalde overuren?

Extra loon valt in de hoogste belastingschijf van de medewerker, en een losse uitbetaling wordt vaak belast via de tabel voor bijzondere beloningen. De heffingskortingen zijn al verrekend met het vaste loon. Daardoor is het nettodeel van overwerk lager dan van het gewone salaris.

Krijgt een oproepkracht met een min-maxcontract overwerktoeslag?

Uren tussen het minimum en het maximum zijn geen overwerk en worden tegen het gewone uurloon betaald. Toeslag komt pas aan de orde als je cao of contract dat voor bepaalde uren regelt, bijvoorbeeld boven het maximum of op zon- en feestdagen.

Mag ik overwerk compenseren met vrije tijd?

Ja, als de cao of het contract dat toestaat. Veel regelingen gaan zelfs uit van tijd voor tijd, met uitbetaling als keuze. Houd het saldo per medewerker bij, inclusief de toeslag.

Smartzzp
Vraag advies over overwerkloon
Neem contact op over loonadministratie en personeelszaken voor jouw onderneming, met deskundig advies en heldere communicatie.

Bronnen

Aanbevelingen